Sześciu braci, czterech z Liverpoolu i wiatr w dwunastu strunach, czyli płyty styczniowe

W styczniu osłuchiwałem płyty, które zostały mi jeszcze z zeszłego roku, ale przypadkiem tak się trafiło, że jeszcze dokupiłem parę nowych.

 

The Stooges, Fun House, 1970

Pierwszy w tym roku album z udziałem braci – Scotta i Rona Ashetonów. Postacią pierwszoplanową w The Stooges był jednak oczywiście Iggy Pop.

Fun House to drugi album Pachołów i podobnie jak dwa pozostałe, składa się z prostej, nieokrzesanej, hałaśliwej muzyki oraz obleśnie dyletanckiego wokalu Iggy’ego. Nie ma tu co prawda czadów tak klasycznych jak I Wanna Be Your Dog z debiutu czy Search & Destroy z płyty późniejszej, ale jest parę całkiem nośnych riffów, na przykład T.V. Eye, Loose i 1970. Największe wrażenie robi utwór najbardziej odbiegający od reszty, czyli Dirt – siedem minut niepokojącego quasi-bluesa o gęstniejącej atmosferze (należy wymienić Dave’a Alexandra, którego gitara basowa robi tu główną robotę). O pół minuty dłuższy jest tytułowy Fun House, znów szorstki, ale w średnim tempie i wzbogacony saksofonem, który wcale nie łagodzi ogólnego wrażenia. Finał stanowi L.A. Blues – kawał czystej kakofonii. Kojarzycie ten moment, kiedy na koncercie zespół, po zakończeniu właściwego utworu, wyładowuje nagromadzoną energię, nawalając jeszcze przez moment ze wszystkich sił w instrumenty? L.A. Blues to jest właśnie ten moment rozciągnięty do 4 minut. 

 

Kinks, Kinks, 1964

Z Faradaguła przyciągnąłem debiutancki album jednej z ważniejszych brytyjskich grup lat sześćdziesiątych. W późniejszym okresie bracia Ray i Dave Daviesowie oraz Pete Quaife i Mick Avory zasłynęli z łączenia rocka z tradycją starszej muzyki popularnej, a także nagrywania albumów koncepcyjnych poświęconych duszy brytyjskiej. Na debiucie szybowali jednak na dominujących prądach, prezentując energicznego, ognistego rhythm’n’bluesa. Czasem śpiewał lider Ray, czasem jego młodszy brat i zarazem gitarzysta prowadzący. Solówki też już były w modzie.

W repertuarze znalazły się zatem uznane już przeboje Chucka Berry (Beautiful Delilah, Too Much Monkey Business), Bo Diddleya (Cadillac) czy Slima Harpo (Got Love If You Want It), dwa standardy zaaranżował producent płyty Shel Talmy, ale Ray Davies pokazał się też już jako kompozytor. Jego dziełem jest pięć i pół utworu na czternaście – wydaje się maławo, ale takie były ówczesne standardy, od kapel młodzieżowych nie oczekiwano, że same sobie będą pisać repertuar. Zresztą, jak stwierdził sam lider w swojej autobiografii, po prostu nie spodziewał się mieć więcej materiału, kiedy producent oznajmił, że studio już zarezerwowane.

W porównaniu ze standardami, piosenki Daviesa wydają się bardziej ugrzecznione, beatlesowate, jakby wymierzone w żeńską część audytorium: sentymentalne ballady Just Can’t Go to Sleep i Stop Your Sobbin’ czy krotochwilne I Took My Baby Home z harmonijką. Ale jest wyjątek: You Really Got Me. Davies wzniósł się na szczyty rockandrollowej łobuzerii, proponując archetypiczny riff gitarowy, który później wielu naśladowało (a i sama piosenka szybko stała się standardem, patrz niżej). Jest nawet krótka, lecz zadziorna solówka. Legenda głosi, że wykonał ją sam Jimmy Page, później założyciel Led Zeppelin – on jednak twierdził, że grał w tej piosence tylko na gitarze rytmicznej. Artykuł o płycie na Wikipedii wymienia Page’a grającego w trzech innych utworach, a książeczka reedycji z 2004 cytuje Raya, według którego muzyk ten udzielał się tylko w przeróbce standardu bluesowego Bald Headed Woman, razem z organistą Jonem Lordem (później Deep Purple).

You Really Got Me był jedynym singlem z albumu, bo w tamtych czasach wielu piosenek przeznaczonych do promocji nie umieszczano na longplayach. Nie dziwota, że do oryginalnych 14 utworów dodano w tej reedycji jeszcze 12 bonusów. Są to właśnie piosenki z singli oraz z czwórki Kinksize. O dziwo, większość z nich, odwrotnie niż na zasadniczym albumie, stanowią autorskie utwory Daviesa. Przede wszystkim drugi klasyczny riffowiec Kinksów – All Day and All of the Night (po latach z udanym skutkiem skowerowany przez The Stranglers). Poza tym zespół opracował Long Tall Sally Little Richarda (Beatlesi też mieli swoją wersję) oraz Louie Louie, słynny przebój The Kingsmen, nad którym FBI biedziło się dwa i pół roku, żeby stwierdzić, czy aby nie jest nieprzyzwoity. Całości dopełnia wersja alternatywna Too Much Monkey Business oraz niepublikowana dawniej piosenka I Don’t Need You Any More.

Szata graficzna obejmuje artykuł Petera Doggetta, reprodukcje okładek singli i artykułów w gazetach oraz tekst z tylnej strony koperty pierwotnego wydania, z krótkimi charakterystykami członków zespołu. Na temat Dave’a Daviesa czytamy: „nie ma takiej dziewczyny, za którą by się nie obejrzał” – akurat musieli tak napisać o tym, który był biseksualny. 

 

Van Halen, For Unlawful Carnal Knowledge, 1991

Trzecia z rzędu płyta z udziałem braci! I to jeszcze takich, którzy na debiutancką płytę nagrali własną wersję You Really Got Me.

Muszę przyznać, że wczesny „Iwan Charin” należał do wykonawców przeze mnie niedocenianych: utwory z kilku pierwszych płyt wydawały mi się mało porywające. Co innego okres, gdy miejsce Davida Lee Rotha przy mikrofonie zajął Sammy Hagar: ten repertuar bardziej już przypominał piosenki z prawdziwego zdarzenia niż ćwiczenia teoretyczne. Płyta pod tytułem o nieprzyzwoitym skrócie, z imitacją skóry na okładce, była kulminacją kariery zespołu. Najsłynniejsi indonezyjscy (po kądzieli) rockmani zakończyli tym samym klasyczny okres twórczości – późniejsze płyty były mniej udane i znalazły mniejszy oddźwięk.

Jak to u Van Halen, mamy do czynienia z dawką mocnego hard rocka na wysokim poziomie wykonawczym. Jak zwykle Eddie nie szczędzi solówek, a chociaż nie jestem specem od perkusji, to jego brat pewnie też zaiwania z nieskazitelną techniką. Poundcake, jak i całą płytę, rozpoczyna numer z kostkowaniem za pomocą wiertarki, który parę miesięcy wcześniej wykorzystali już panowie Gilbert i Sheehan z zespołu Mr. Big. Raz jest bardzo szybko (Judgment Day), raz w umiarkowanym tempie (Spanked), przeważnie ciężko (Pleasure Dome). Tylko szkoda, że atrakcyjnych refrenów brakuje, czasem rozczarowują po bardziej efektownej zwrotce.

Najlepsza jest sama końcówka, bardziej podniosła, melodyjna i podnosząca na duchu: Right Now z udziałem rytmicznego fortepianu a la Toto oraz finałowy Top of the World. Rozdziela je akustyczna miniatura 316, którą Eddie zadedykował swojemu synowi, urodzonemu 16 marca. Dziś Wolfgang Van Halen jest basistą, współpracował z ojcem i stryjem na ich ostatniej płycie studyjnej, a od jakiegoś czasu stoi na czele grupy Mammoth (nie mylić z formacją metalowców z nadwagą, funkcjonującą w latach 80.) 

 

Genesis, Wind & Wuthering, 1977

Na kiermaszu płytowym kupiłem album, który miałem dawniej na kasecie. Wind & Wuthering to druga płyta Genesis po odejściu Petera Gabriela, z Philem Collinsem jako głównym wokalistą, a ostatni materiał studyjny z udziałem Steve’a Hacketta na gitarze prowadzącej.

Słuchając tego w liceum z kasety, byłem dość zdezorientowany, nie wiedząc, gdzie jeden utwór się kończy, a następny zaczyna. Za to teraz, po co najmniej kilkunastu latach przerwy, poczułem się, jakbym ostatnio słyszał tę płytę wczoraj. Od początkowego Eleven Earl of Mar, epickiej opowieści z czasów jakobickich, po melancholijny finał Afterglow, wszystko tu jest na swoim miejscu i bez wątpienia stanowi ciągle jeszcze kwintesencję stylu Genesis.

Tony Banks rządzi! Moje ulubione fragmenty są te, które sam napisał. Jeden to nastrojowy One for the Vine – przy tym fortepianie i syntetycznych smyczkach kłania się Mad Man Moon, a potem następuje instrumentalne przyspieszenie i repryza. Drugim jest mysio-kocia mini-opera All in a Mouse’s Night. Był też współautorem większości pozostałych. Mike Rutherford wyłożył Your Own Special Way – balladę nieco może zbyt ckliwą dla niektórych, dla mnie może być, w każdym razie dominują tu gitary 12-strunowe, a syntezator schowany jest w tle. Collins z Hackettem napisali Blood on the Rooftops – piosenkę o facecie oglądającym telewizor, z kontrastem dynamicznym między zwrotką a refrenem.

Są też instrumentale. Pierwszą stronę kończy dość krótkie Wot Gorilla? o jazzrockowym posmaku (w głębi słychać nawet kongi). Na drugiej stronie znalazł się dwuczęściowy Unquiet Slumbers for the Sleepers… / …In That Quiet Earth (tytuł zainspirowany ostatnim zdaniem Wichrowych wzgórz). Pierwsza część, napisana przez obu gitarzystów, i tak zawiera partię syntezatora ulotną jak powiew wiatru w lesie, a druga – już dzieło całego zespołu – to znów dawka jazzrocka, przywołująca ducha pamiętnego Los Endos.

 

 

The Beatles, A Hard Day’s Night, 1964

Braki w dyskografii Bitelsów mam dość zasadnicze, więc przy nadarzającej się okazji zdobyłem wreszcie kolejną pozycję. Trzeci album Czwórki z Liverpoolu był pierwszym, na którym zaprezentowali wyłącznie utwory autorskie, nie podpierając się cudzym repertuarem. Strona A zawiera piosenki, które napisali do swojego pierwszego filmu, zatytułowanego właśnie A Hard Day’s Night, a w PRL wyświetlanego pod jakże kreatywnym tytułem The Beatles.

Pierwsza połowa to jeden gol za drugim. Płytę rozpoczyna dynamicznie Lennon utworem tytułowym oraz I Should Have Known Better, w którym po raz ostatni pojawia się harmonijkowy motyw wiodący, tak charakterystyczny dla wczesnego etapu Beatlesów. John napisał też swoją pierwszą sentymentalną balladę If I Fell. W tej kategorii jednak prześcignął go Macca ze swoim And I Love Her. Od Paula pochodzi też Can’t Buy Me Love, chyba najbardziej przebojowy na tej stronie płyty (albo to ja po prostu jestem bardziej fanem McCartneya). George Harrison nic nie skomponował, za to zaśpiewał I’m Happy Just to Dance with You. Ringo Starr nawet nie miał żadnej pierwszoplanowej partii, ale to od niego pochodzi sam tytuł płyty. Natomiast słynne beatlesowskie harmonie z najlepszej strony pokazują się w Tell Me Why, poniekąd pastiszu amerykańskich żeńskich grup wokalnych.

Strona B zawiera piosenki, które nie zmieściły się w filmie. Nie są tak przebojowe jak pierwsza połowa – a może po prostu za mało się wryły w kolektywną pamięć – ale nie ustępują jakościowo. Może tylko I’ll Cry Instead można wskazać jako najmniej ciekawy w zestawie,  ale też jest on najkrótszy. Z tej połowy najbardziej podoba mi się Things We Said Today, nastrojowy i w średnim tempie, znowu śpiewany przez Paula. No i jeszcze finałowy I’ll Be Back w podobnej atmosferze, niech i Lennon coś ma.

Anarchy in the Cz-wa, czyli święte miasto bezprawia

 

Można ostatnio zaobserwować nostalgię za latami 90. Cóż to były za piękne czasy, gdy nam grali Nirvana, Wilki i Guns N’Roses, ludzie nosili dresy w obciachowych kombinacjach kolorów, wszyscy byliśmy milionerami i nie istniał jeszcze PiS (ani PO).

            Ale nie było tak różowo, jak się dzisiaj wydaje. Kto z dziś żyjących nas Polaków miałby ochotę jeść mięso sprzedawane pod gołym niebem prosto z samochodu na jednym z mnożących się jak grzyby po deszczu targowisk?

Były to również czasy wybujałej przestępczości. Oczywiście, w dużych ośrodkach, takich jak Warszawa, wszystkiego było więcej – zarówno nowoczesnych rozwiązań typu automatyczne drzwi, jak i bandziorów. Częstochowę też jednak trudno było nazywać całkiem spokojnym miastem. Może o tym przekonać lektura „24 Godzin – Dziennika Częstochowskiego” z lat 1990-1992. Była to pierwsza po 1989 r. niezależna gazeta w mieście, choć sama w sobie była mutacją lokalną „24 Godzin – Gazety Kieleckiej” i zwłaszcza w pierwszych kilku miesiącach istnienia podawała także informacje z Kielecczyzny. Dział ogłoszeń w ogóle jeszcze dłużej był wspólny dla obu wariantów, a dział muzyczny chyba w ogóle powstawał w Kielcach. Ale o tym kiedy indziej.

            Nie jest tak, że dopiero w latach 90. do miasta zawitała przestępczość. Głośna była przecież jeszcze przed I wojną światową sprawa Damazego Macocha, zakonnika z chramu Yasunagura, który zamordował kuzyna siekierą i kazał wywieźć za miasto otomanę z ukrytymi zwłokami, które następnie odnaleźli przypadkowi chłopi. W toku procesu nie udowodniono mu natomiast głośnego wcześniejszego obrabunku kaplicy jasnogórskiej.

Rysunki z sali sądowej, "Tygodnik Illustrowany" 1912

O rozmaitych sprawach kryminalnych mówiła też międzywojenna prasa. Weźmy dla przykładu samego tylko „Gońca Częstochowskiego” z samego tylko roku 1936.

Przed wojną Częstochowa była miastem pogranicznym, co stwarzało duże możliwości rozwoju zawodowego dla przemytników.

"Jeśli nie mają suchego chleba..."

Nie brakowało i złodziei.

Kradzież jesionki. Kasprzyk Wincenty zam. w Ostrowach, gminy Medźno [właściwie Miedźno – przyp. BW] zameldował w policji, że z furmanki na Starym Rynku skradziono mu jesionkę, wart. 2 zł. 50 gr. Jak ustalono, to kradzieży tej dokonał Juszczyk Jan, zam. w domu noclegowym przy Magistracie.

Ogólnie rzecz biorąc, rozsądnie było pilnować wozu, zwłaszcza na rynku, bo straty mogły wynieść więcej niż 2,50 zł:

Ukradł kiełbasę i słoninę. Zatrzymany został Sztekler Edward, zam. przy ul. Olsztyńskiej nr. 57-59, za kradzież z wozu 2 kg. kiełbasy i 175 kg. słoniny na szkodę Jana Biskupa, zam. w Biskupicach, gm. Olsztyn.

Rzuca się w oczy zarówno dysproporcja między kiełbasą a słoniną, jak i fakt, że w tamtych czasach nie było mowy o RODO ani nawet o wcześniejszych regulacjach prywatności. Ani sprawca, ani ofiara nie mogli więc się cieszyć anonimowością.

Awanturnik z Kiedrzyna. Za wywołanie awantury na Rynku Wieluńskim zatrzymany został Jan Dziwiński, zam. w Kiedrzynie.

Jak widać, każdy rynek, czy to Stary, czy Wieluński, przyciągał rozmaity element. Zaś w ścisłym centrum miasta można było się nadziać na prekursora dzisiejszych duchologów.

Nocny rabuś szyldów. W nocy z niedzieli na poniedziałek w III Alei grasował rabuś szyldów czy też może jakiś pijany awanturnik, który zerwał kilka szyldzików i tabliczek na domach. M. in. oderwał i porzucił o kilka domów dalej tabliczkę jednego z lekarzy, również i z przed bramy domu, mieszczącego zakłady graficzne „Gońca Częstochowskiego", zrabował tabliczkę emaljowaną z napisem, że firma jest członkiem Stow. Kupców Polskich.

Ktoby znalazł tę tabliczkę, proszony jest o zwrot do administracji naszego pisma.

Swoją drogą, „Nocny Rabuś Szyldów” to niezła nazwa dla zespołu.

  

A co miała do przekazania prasa lat dziewięćdziesiątych? Lektura "24 Godzin" potwierdza, że były to brutalne czasy.

            Wolno już było pisać o ekscesach poprzedniej władzy, nawet takich, które kończyły się na izbie wytrzeźwień przy Sikorskiego.

Pewnego razu przywieźli do nas kapitana SB z Łodzi. Miał przy sobie broń i cztery dowody osobiste, z tym samym zdjęciem i na cztery różne nazwiska. Milicjantów, którzy go dowieźli, straszył zwolnieniem z pracy.

W chramie Yasunagura najbardziej dramatycznym zdarzeniem był pożar w nocy z 6 na 7 sierpnia 1990 r. Nikt nie zginął, ale dwóch kleryków ratujących archiwa doznało zaczadzenia, a straty materialne były ogromne. Poważnie uszkodzony został najstarszy budynek, znany jako „Stary Świat”. Woda gaśnicza zalała część zbiorów archiwalnych, zniszczeniu uległ też dorobek mieszkającego podówczas w klasztorze fotografika i operatora Zdzisława Sowińskiego. Natychmiast zaczęto zbierać fundusze na odbudowę – m.in. Anatolij Kaszpirowski podarował 4 kilodolary.

Początkowo chodziły słuchy, że przyczyną była awaria instalacji elektrycznej. Pożar okazał się jednak skutkiem podpalenia. Sprawcą był jeden z postulantów do zakonu, pochodzący z Łap pod Białymstokiem. Pragnął wkraść się w łaski ojców paulinów, że niby jako pierwszy zobaczył ogień i podniósł alarm.

Na podejściach do chramu grasowali tzw. przypinacze. Byli to jegomoście, którzy, jak sama nazwa wskazuje, przypinali niczego się niespodziewającym pielgrzymom rozmaite medaliki i inne symbole religijne, a potem namolnie domagali się zapłaty. Z czasem proceder ten uległ osłabieniu, ale w internetach można znaleźć doniesienia o nim jeszcze z zeszłego roku – najwyraźniej przypinacze ujawniają się dopiero w sezonie pielgrzymkowym.

Rynki wciąż pozostawały dosyć niebezpiecznym miejscem. Sprzedaż mięsa bez urządzeń chłodniczych szybko ukrócono, za to pojawił się niekoniecznie korzystny akcent kulturowy w postaci gości ze Wspólnoty Niepodległych Państw. Na targowisku przy Faradaguła można było ponoć kupić kałasznikowa i trzy magazynki za 2,5 mln ówczesnych złotych od ludzi mówiących „z wyraźnym miękkim akcentem”. W razie odmowy proponowali także „coś tańszego” (AKSU-74? Makarow?). Policja nie zainteresowała się sprawą. Jeśli za punkt odniesienia wziąć reklamy sprzedaży wysyłkowej, publikowane w 1992 r. na łamach „Kobiety i Życia”, to kałasznikow z amunicją byłby około 10 razy droższy niż kurtka amerykańskich pilotów bombowców lub ustrojstwo do trenowania mięśni brzucha.

Wschodni kryminalitet przybierał nieraz brutalne formy. Na przykład w lutym 1992 na korytarzu hotelu „Mały” znaleziono zamordowanego Siergieja P. ze Smoleńska. Okazał się on ofiarą porachunków między handlarzami. Częstszym zjawiskiem były haracze. W tym samym roku ujęto na Faradaguła dwóch enforsjerów, a białoruski „rakieter” (tak w artykule) wymuszał od turystów z WNP okup na bazarze w Pajęcznie. Ponadto podejrzewano, że przez Częstochowę biegnie trasa przerzutu na Wschód kradzionych samochodów.

Czasem to miejscowi próbowali potraktować nieuczciwie turystę ze Wschodu. Przy ul. Katedralnej funkcjonował „hotel o ustalonej sławie” (mój kolega miał wątpliwą przyjemność tam nocować). W marcu 1992 r. 30-letni Jegor B. z Sankt Petersburga próbował tam sprzedać dwóm Polakom 300 paczek tanich papierosów, ale, jak pisze (zab)…

Polacy poprosili Jegora, by towarzyszył im na ulicę Warszawską, gdzie w jednej z bram miała się odbyć wymiana towaru na pieniądze według zasady „z rączki do rączki". Niestety, „rączki" Polaków okazały się lepkie i wziąwszy papierosy rzucili się do ucieczki— nie płacąc ani grosza.

Rosjanin nie dał jednak za wygraną i ścigał złodziei aż na ulicę Berka Joselewicza. Tam przyłączył się do niego przechodzący właśnie patrol policji. Już po chwili policjanci schwytali 24-letniego Artura G., mieszkańca jednej z podczęstochowskich wsi. Drugi amator taniej tabaki zbiegł.

Jegor B. może mówić o szczęściu. Nie tylko odzyskał towar, ale wyszedł ze sprawy bez uszczerbku. Co nie jest pewne przy „lewych” interesach.

Za biznes haraczowy zabrali się także rodzimi opryszkowie, o czym świadczy notatka z października 1991:

Terroryści  od cukrowej waty

We wtorek na ulicy Drożniaka w Częstochowie dwóch nietrzeźwych mężczyzn udawało— skutecznie — terrorystów. Zaczepili oni Ryszarda P. (48), grożąc spaleniem jego „trabanta” i zniszczeniem ulicznego warsztatu pracy (urządzenie do produkcji waty cukrowej). Napadnięty został zmuszony do wydania utargu — 40 tys. złotych. Zawiadomiony o napaści VI Komisariat Policji przy ul. Michałowskiego podjął rutynowe działania. Funkcjonariusze ustalili i zatrzymali podejrzanych: Henryka G. (lat 42) i Szczepana P. (27). Obu panów umieszczono w izbie wytrzeźwień, w której koszt pobytu powinien wpędzić ich w dokuczliwe długi. (mp)

Dzielnica Północ w ogóle miała nie najlepszą sławę.

A Trzech Wieszczów nie lepszą, o czym świadczy artykuł z grudnia 1992 r. pod jednoznacznym tytułem Wieszcze na bani:

O każdej porze dnia i nocy można wśród bloków między ulicami Słowackiego. Mickiewicza i Krasińskiego napotkać chwiejących się na nogach brudnych facetów. A czasem i panie (…)

–  Spytałam mieszkańców, gdzie się zaopatrują owi pijaczkowie.

– Nie ma problemu. tu w każdym bloku jest melina. Nie trzeba więc chodzić do nocników.

Jest więc zaplecze. A to dla pijaczka rzecz naczelna. Może nie są to napoje najwyższej jakości, ale zawsze. Na cóż bowiem majloszkowi „walentine".

Na zaplecze składa się także miejsce. w którym można spożyć trunek. Poza tym można oddać urynę i takie tam kałowe sprawy, Tak więc bramy i klatki schodowe to idealne miejsce.

(ada)

Nawet w ścisłym centrum miasta, na tyłach sławnego Bieganiaka, było nie za ciekawie.

A może chociaż na prowincji dało się znaleźć spokój? Na przykład w Herbach?

Przy stacji benzynowej w Herbach miała miejsce wczoraj ok. godz. 13 strzelanina. Jak dowiadujemy się ze źródeł zbliżonych do policji w jej wyniku śmierć poniósł jeden z najgroźniejszych częstochowskich przestępców, poszukiwany listami gończymi w kilku województwach, znany złodziej samochodów.

Oskarżony był o liczne przestępstwa na terenie między innymi Myszkowa, Olesna, Częstochowy i nazywany „biznesmenem wśród złodziei”. Pochodził zresztą ze słynnej przestępczej rodziny...

Okoliczności zajścia nie są dotychczas znane. Dyżurny w Komendzie Wojewódzkiej Policji potwierdził fakt, ale „dla dobra śledztwa” odmówił podania jakichkolwiek szczegółów. Wiadomo tylko, że uciekający „polonezem” przestępca został zatrzymany i wówczas rozpoczęła się wymiana strzałów. Ranny został w jej wyniku także jeden z funkcjonariuszy. W chwili zsyłania materiałów do drukarni trwały na miejscu zdarzenia czynności wyjaśniające. (jn)

Na prowincji szerzyły się też kradzieże.

W nocy z 9 na 10 włamano się w Pradłach, k. Kroczyc do baru „Pod Borowikiem", z którego skradziono 180 butelek wódki, ponad 200 butelek piwa, 35 kg schabu i inne towary. Straty 23 mln zł na szkodę GS Kroczyce. Dochodzenie prowadzi Komis. Policji w Żarkach.

Dobór asortymentu pozwala sądzić, że ktoś w Pradłach urządzał wesele. Albo po prostu naród był w październiku 1991 r. wyjątkowo głodny. Wszakże „14 bm. tuż po północy w okolicy kina „Wolność” w Częstochowie dwaj mężczyźni pobili, a następnie okradli z przenoszonej torby gospodarczej (z wędlinami) Zenona L. (l. 52). Jak nieco później ustalono, zarówno pokrzywdzony, jak i napastnicy byli w stanie nietrzeźwym”. I zziębnięty – w Tylinie koło Mykanowa „włamano się przez właz dachowy do pokoiku na poddaszu. skąd skradziono 4 kożuchy i buty na szkodę Joanny O. (4 mln zł)”. A w Woźnikach…

Złodziej spragniony i głodny

Przed kilkoma dniami włamano się do pijalni piwa w Woźnikach. Złodziej ukradł cztery skrzynki piwa, papierosy, a także wieżę stereo. W ostatni poniedziałek miejscowi policjanci ustalili spragnionego alkoholu sprawcę, Jerzego B. (lat 21 ). Okazało się, że tej samej nocy włamał się on także do sklepu spożywczego. kradnąc wartości 6 mln zł— pewnie na zagrychę. Część łupu udało się odzyskać. Niestety, dobra konsumpcyjne w znacznej części przepadły (mp).

Czy zdarzenia te należy wiązać z powołaniem do życia w tym samym miesiącu Polskiej Partii Głodujących Nauczycieli, pozostaje do ustalenia.

Po zaspokojeniu potrzeb spożywczych należało się wystroić, zwłaszcza gdy nadchodził sylwester. Tak więc…

3 suknie sylwestrowe, kożuch męski. futro z lisów i inne artykuły odzieżowe łącznej wartości 80 mln zł skradli nieznani sprawcy z zaparkowanego przed zajazdem w Kruszynie „poloneza”.

W owym zaś Miedźnie, którego mieszkaniec w roku 1937 został okradziony z jesionki wartej 2,50 zł, w roku 1992 ktoś ukradł 100 paczek prezerwatyw. Huczna musiała być impreza. 

Zgodnie jednak z przysłowiem, że „okazja czyni złodzieja”, niektórzy okradacze nie byli specjalnie wybredni.

Nocny złodziej ukradł z piwnicy Włodzimierza M. w Praszce 10 słoików z przetworami i… pompkę rowerową. Połakomił się też na samochodową gaśnicę.

W nocy z 2 na 3 września włamano się do sklepu w Dąbiu, k. Secemina. Po wyrwaniu krat oraz wybiciu szyb sprawcy dostali Się do sklepu. z którego zabrali papierosy. herbatę. konserwy, piwo. buty męskie i damskie. Straty oceniono na ok 30 mln zł.  

Prowincja była też ośrodkiem produkcji substancji zabronionych. W rejonie Gidel policjanci zamknęli punkt nielegalnego wyrobu spirytusu, a w ich ręce wpadło 15 litrów zacieru. W Rzekach Wielkich zlikwidowano natomiast wielką wytwórnię heroiny, rekwirując 93 worki makowin i 20 litrów półproduktu. „Zatrzymany zapas »zabezpieczał front robót« na dwa miesiące”, donosił dziennikarz „24 Godzin”. Nadmienił ponadto, że w województwie częstochowskim ujawniono ponad setkę poletek makowych, co świadczyło o zainstalowaniu się w regionie poważnego producenta.

            W podczęstochowskim interiorze dochodziło ponadto do aktów zaostrzonej walki klasowej.

Zwolniony z pracy Mirosław W. „wprawił się w stan nietrzeźwy", po czym 13 lutego o 23 w swym do niedawna macierzystym zakładzie pracy wybił 6 szyb w oknach, zaś odłamki szkła wpadły do kadzi z ciastem przygotowanym do pieczenia chleba. Swojej niedawnej pracodawczyni wyrządził szkody ocenione na 5 mln zł. Działo się to w Kłobucku.

            Przestępcy z miasta Kłobucka dbali też o rozwój intelektualny.

            A o Kościelcu to już w ogóle strach mówić…

Proca może być duża. Wkopana do ziemi. Duże rozwidlenie dużych gałęzi. Naciąg musi robić dwóch mężczyzn. Z takiej procy można porazić stodołę wroga.

Miasto Częstochowa samo nie było wolne od kradzieży pospolitych, ale i praktycznych.

W nocy 14/15 lutego w Częstochowie włamano się do hurtowni Janusza S., skąd skradziono m.in. 25 wiertarek udarowych produkcji niemieckiej, dezodoranty, lakiery do włosów, pasty do zębów różnych gatunków łącznej wartości ok. 80 mln zł. Dochodzenie prowadzi Komisariat I Policji.

13 listopada dokonano włamania do piwnicy bloku przy ulicy Wojska Polskiego. Złodzieje zabrali kamienie szlifierskie, piłę, heblarkę, piły tarczowe, noże heblarskie. Wartość skradzionych przedmiotów oceniono na ok. 3 mln złotych. Sprawą zajmuje się IV Komisariat Policji.

 

            Lata dziewięćdziesiąte kojarzą się z jeszcze jednym rodzajem przestępczości. Zmorę wielu dużych miast stanowili rozwydrzeni skinheadzi. Rozbijanie koncertów i demonstracji było na porządku dziennym. W takim np. Krakowie nocą z 2 na 3 października 1992 doszło do „prawdziwej bitwy” w rejonie placu Matejki. Fejborzy tamowali ruch w okolicach Barbakanu i kopali przejeżdżające samochody, a także usiłowali zaatakować grupę kibiców Wisły jadących do Szczecina. Po przybyciu policji setka skinów, uzbrojonych „w pałki, kamienie, deski z ławek parkowych”, stanęła naprzeciw 46 funkcjonariuszy. 12 łysych zostało zatrzymanych, 1 policjant odniósł poważne obrażenia.

Częstochowa to mniejsze miasto, a więc i skinów mniej. Na początku 1991 r. było tu ich około czterdziestu (w sam raz dla jakiegoś Ali Baby). Upodobali sobie dyskotekę „Wakans” na Racławickiej (przy owym kościelnym placu Pigalle) oraz bar „Złoty Róg” koło Megasamu. Chadzali tam dziennikarze, żeby się dowiedzieć, co takim dżentelmętom chodzi po łysych głowach. („24” publikowały także wywiady z przedstawicielami innych subkultur, jako to punków, rockersów, hipisów i policjantów.) Przepytywany skinhead twierdził: „Sami nie zaczynamy z innymi, dopiero gdy nas zaczepią”, ale z innych wypowiedzi wynikało, że zaczepia ich dosłownie wszystko. O narkomanach np. mówili: „Nie mamy czasu czekać, aż się wyleczą, metodami pacyfistycznymi nie wyleczy się ich”. Albo: „Ja jestem ateistą, ale jeżeli ktoś obraża papieża, a on jest Polakiem, to mnie także obraża”.

Tak więc skini rzucali się w oczy, rzucali także kamieniami. A to pobili kogoś, a to zakłócili uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej na gmachu Fisharmonii Częstochowskiej z udziałem ambasadora Izraela. W 1991 pokazali, co potrafią, na Nordzie, o czym spisała M. Gołąbek.

…przedwczoraj (niedziela) w godzinach południowych w dzielnicy Północ, niedaleko pętli tramwajowej, doszło do regularnej bitwy między pracownikami „wesołego miasteczka” a skinami.

Opowiada jedna z matek:

– Posadziłam dziecko na karuzeli, nagle zobaczyłam, że pan z obsługi zamiast uruchomić karuzelę złapał łańcuch i pobiegł w kierunku przejścia podziemnego. Stała tam grupa takich „wystrzyżonych” z długimi, prawie metrowymi, pałami (było ich chyba z dziesięciu). Z drugiej strony obsługa miasteczka z metalowymi prętami i łańcuchami. Walka była wyrównana, dopóki ktoś z obsługi nie krzyknął: „Lecę po pistolet gazowy”. Wtedy skini wystraszyli się i uciekli. Na szczęście na terenie miasteczka w czasie zajścia było mało ludzi: parę matek z dziećmi i kilka osób ż obsługi. Na przystanku tramwajowym stał spory tłum, kilku mężczyzn, ale tylko patrzyli. Nikt nie reagował.

Kierowniczka „wesołego miasteczka”: — Byli tu już dwa dni temu. Prowokowali pracownika strzelnicy: „Daj zajarać, bo cię podpalę!”. Pracownik, nie ułomek, wyszedł ze strzelnicy i spokojnie powiedział: „Odejdź, bo cię spotka przykrość”. Na to młodzian: „Uważaj, do kogo mówisz!”. Pracownik go uderzył, skin zaczął uciekać. Był pijany, przewrócił się. Wczoraj, gdy przyszedł z kolegami, całą twarz miał poharataną Na atak wybrali moment, gdy mąż z psem, z czterema pracownikami poszli się wykąpać (był upał, ruch niewielki, a pies wilczur uwielbia się kapać). Zostały 4 osoby: ja, kasjerka i dwóch pracowników. Najpierw zaatakowali pracownika gabinetu śmiechu, kopnęli go, szwagrowi puścili w twarz gaz. Małolaty stojące obok zaczęły rzucać w nas kamieniami. Krzyknęłam: „Idę po pistolet!” Zaczęli tak wiać, że aż się przewracali. Mieli najwyżej po 17—20 lat. Ci, co rzucali kamieniami, najwyżej 15.

Swoją drogą – po jednej stronie wilczur, po drugiej oskórowani, miejsce akcji – Północ… Starkowie kontra Boltonowie?

Można się było spodziewać, że tytuł „Łysi atakują” też dotyczy skinów, ale on się akurat pojawił w kolumnie muzycznej i dotyczył grupy Slade. Laik co prawda nie jest w stanie wywnioskować, dlaczego autor nazywa Slade „Łysymi”, skoro na zdjęciu wszyscy byli długowłosi.

Po pierwsze, nie Les, tylko Lea, a po drugie, autor pomylił Quireboys z Quiet Riot

A jaka przyczyna tego upadku obyczajów? Na to pytanie odpowiedział w swoim fejletonie  Andrzej Kalinin, najsłynniejszy pisarz z Kusiąt: „Nastąpiła ogólna polaryzacja dotychczasowych wartości moralnych, obyczajowych do poziomu nieetycznej normalności”. Młodzież jest „z zacięciem do przedwczesnej dorosłości”, a „Zamiast wychowywać – dzieci się po prostu »chowie«”.

 

W obliczu tylu niebezpieczeństw częstochowiacy musieli pokładać nadzieje w służbach porządkowych. Wyglądało jednak na to, że policja nie spełnia standardów nowej epoki…

…zatrzymywała czasem nieoczekiwanych winowajców…

…a czasem wręcz powiększała ich grono.

Skoro policji nie można ufać, to może straż miejska? Była to nowość w Polsce lat 90. Nowa formacja zdradzała początkowo wpływy copów ze Stanów Zjednoczonych USA. W Częstochowie chyba nie, ale gdzieś tam, może w Warszawie, strażnicy nosili charakterystyczne ośmiokątne czapki podobne do tych, w których chodzili policjanci w amerykańskich filmach. U stóp chramu Yasunagura amerykańskie wpływy ewidentnie zdradzały dystynkcje na rękawach.

Straż miejska w roku 1992 odnosiła pewne sukcesy w walce z pobieraniem haraczów.

(…) na ulicy Jagiellońskiej (d. Janikowskiego) podeszli ludzie z targowiska, którzy widzieli, jak dwaj Rosjanie wymuszali opłatę od współrodaków. W zamian — pozwalali handlować w spokoju.

Strażnicy zainterweniowali— i Rosjanie mogą co najwyżej pokombinować, jakie interesy można robić na policji. Gdzie się znaleźli. (pw)

Wydawało się nawet, że w niektórych sytuacjach radzi sobie lepiej od policji.

Niestety, dystynkcje nie były jedynym wzorcem, jaki Straż Miejska zaczerpnęła z Ameryki. Strażnicy mieli bowiem zwyczaj traktować obywateli z buta. Dosłownie.

BDSM - Brutalność Dzienna Straży Miejskiej

Za kopiącymi strażnikami ujął się sam prezydent miasta.

W starciu z bardziej zdeterminowanym przeciwnikiem straż miejska radziła sobie już gorzej. Dorota Steinhagen opisała sytuację po napaści skinów na demonstrację anarchistów pod Megasamem w listopadzie 1990:

Poszturchiwanego i bitego broni jednak (…) pracownik Straży Miejskiej, gdy nie daje rady inaczej – wyjmuje pistolet gazowy i strzela… część skinów, tych młodszych trzynasto-, piętnastolatków znika. Ci bardziej agresywni rzucają się na strażnika. Ten ucieka. Za nim goni około dwudziestka gotowych już na wszystko skinów. Za skinami – protestujący – trzeba pomóc strażnikowi.

Biegną aleją. Strażnik, w jednej ręce legitymacja, w drugiej „spluwa” wola do przechodniów: „jestem policjantem. Wezwijcie policję”. Nikt nie reaguje (…). Strażnik wbiega w bramę przy Banku Śląskim. Barykaduje się. Nadal nikt nie chce mu pomóc. Dopiero młoda kobieta w ciąży wybiega na balkon i przegania skinów spod swojej klatki. Grozi, że zaraz zacznie w nich rzucać doniczkami.

W każdym razie cudzoziemcy handlujący na naszych bazarach, nawet pochodzący ze stron tak dalekich jak Wietnam, woleli mieć się na baczności, o czym przekonał się znany częstochowski poeta Waldemar M. Gaiński, pełniący od czasu do czasu funkcję reportera.

Pod DH „Centrum” zauważyłem Wietnamczyka, oferującego zapalniczki, chińskie wieczne pióra, ładne długopisy i mazaki, a także oryginalne azjatyckie ozdóbki. Spytałem, czy mówi po polsku, na co usłyszałem niewyraźną odpowiedź po rosyjsku. Wyjaśniłem mu więc w tym języku, że jestem dziennikarzem i chcę z nim chwilę porozmawiać, Mówiąc to, okazałem legitymację. Sympatyczny Azjata zbladł nagle, sięgnął w zanadrze i ciągle kłaniając się — wręczył mi swój paszport. Domyśliłem się, że wziąć mnie za funkcjonariusza jednej z licznych służb porządku publicznego. Szybko zwróciłem mu paszport i na migi pokazałem, że zajmuję się pisaniem. Wówczas gość znad Mekongu chwycił garść piór i długopisów, usiłując mi je wszystkie wetknąć. Pomyślał najprawdopodobniej, że stróż porządku publicznego żąda tego rodzaju haraczu w zamian za odstąpienie od czynności służbowych, mówiąc językiem tychże służb.

Co zatem robić, skoro nie można liczyć na enforsjerów prawa i porządku? Prywatne agencje ochrony już istniały, ale jeszcze nie rozwinęły skrzydeł.

Trzeba było liczyć na siebie. „24 Godziny” publikowały np. artykuły o tym, że obywatel ma prawo do obrony koniecznej. Co prawda mieć prawo a umieć z niego korzystać to dwie różne rzeczy, o czym przekonali się ojciec z synem, których w grudniu 1992 napadła grupa wyrostków na ul. Niepodległości i zrabowała pistolet gazowy. Dlatego redakcja dysponowała opcją dla każdego, kto dysponował wolnymi trzema tysiącami złotych (w tamtych czasach to były drobniaki).

       Trudno się dziwić, że w tak dzikich czasach nawet redakcja „24 Godzin” uprawiała dziennikarstwo dość bezkompromisowe. Dziennikarze a to stawiali tezę, że chyba tylko groźbami przemocy da się skłonić personel kina „Wolność” do świadczenia usług na należytym poziomie (za co naczelny i dwaj autorzy wozili się z dyrekcją kina pięć lat po sądach), a to marzyli o rozwiązywaniu problemu chamskich kierowców MPK i leniwych urzędniczek metodą Terminatora. Nakłaniali też częstochowian, by w odwecie za odjeżdżające zbyt wcześnie pekaesy ostentacyjnie jeździli na gapę, a nawet do stalkowania prezydenta na wakacjach.

Doprawdy, było za czym nostalgnąć!